Merkez Bankası’nın Hanehalkı Beklenti Anketi Analizi
Merkez Bankası, Hanehalkı Beklenti Anketi ile enflasyon beklentilerini daha kapsamlı bir şekilde ölçmeyi hedefliyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), hanehalkının ekonomik beklentilerini ölçmek amacıyla geliştirdiği Hanehalkı Beklenti Anketi’ni tanıttı. Bu anket, hanehalkının enflasyon beklentilerini Türkiye’ye özgü bir yaklaşımla daha net bir şekilde değerlendirme fırsatı sunuyor.
TCMB’nin Veri Yönetişimi ve İstatistik Genel Müdürlüğü’nde görevli uzmanlar tarafından hazırlanan analiz, bankanın blog sayfasında yayımlandı. Analizde, Merkez Bankası’nın para politikası oluştururken dikkate aldığı önemli göstergelerden birinin farklı sektörlerin beklentileri olduğu vurgulandı. Bu bağlamda, ekonomik birimlerin tüketim ve tasarruf davranışlarını anlamak için yapılan anketlerin önemli bir bilgi kaynağı olduğu ifade edildi.
Hanehalkı beklentilerine ilişkin verilerin Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yürütülen Tüketici Eğilim Anketi aracılığıyla toplandığı belirtildi. Ancak, Avrupa Komisyonu koordinasyonunda birçok ülkede uygulanan bu anketin standart bir çerçeveye sahip olması, ülkeye özgü detaylı sorular eklenmesini sınırlıyor. Bu nedenle TCMB, hanehalkının enflasyona ve ona bağlı ekonomik göstergelere dair beklentilerini daha kapsamlı bir şekilde analiz edebilmek için Hanehalkı Beklenti Anketi’ni geliştirdi.
Hanehalkı Beklenti Anketi’nin en önemli farklarından biri, enflasyon beklentilerini ölçme konusunda daha açık ve anlaşılır bir dil kullanmasıdır. Tüketici Eğilim Anketi’nde katılımcıların enflasyon beklentilerini farklı yorumlayabilmesi, Hanehalkı Beklenti Anketi’nde bu soruların daha sade bir şekilde formüle edilmesiyle aşılmaya çalışılmıştır. Ayrıca, bu anket, katılımcılara mevcut verilere dayalı ön bilgilendirme yaparak beklentilerin daha tutarlı bir şekilde ifade edilmesine olanak tanıyor.
Hanehalkı Beklenti Anketi, üç aylık rotasyonlu bir panel yapısında tasarlanmış olup, her ay katılımcıların üçte biri değiştiriliyor. Bu sayede, hem yeni görüşlere ulaşma hem de katılımcıların zaman içindeki beklenti değişimlerini analiz etme imkanı sağlanıyor.
2026 Ocak verilerine göre, TCMB, Tüketici Eğilim Anketi’nin yerini Hanehalkı Beklenti Anketi’nin aldığını duyurdu. Bu yeni anketin, fiyat seviyeleri yerine doğrudan tüketici enflasyonuna odaklanması, katılımcılarla paylaşılan yıllık enflasyon bilgisi sayesinde beklentilerin daha net bir çerçevede oluşmasına katkı sağlıyor. Hanehalkının 12 ay sonrası enflasyon beklentileri, ocak ve şubat aylarında Tüketici Eğilim Anketi’ne kıyasla daha düşük seviyelerde ölçüldü.
Şubat ayında katılımcıların gelecek 12 ayda enflasyon beklentisi yüzde 48,8, konut fiyatları artış beklentisi ise yüzde 35,4 olarak kaydedildi. Dolar kuru için ise yüzde 19 gibi sınırlı bir artış öngörülüyor. Bu durum, hanehalkının Türk lirasında reel değerlenme beklentisi içinde olduğunu gösteriyor. Konut fiyatlarındaki artış beklentisinin enflasyon beklentilerinin altında kalması ise konut fiyatlarının reel olarak gerileyeceğine işaret ediyor.
Yeni anketle birlikte TCMB, katılımcıların beklentilerini demografik kırılımlara göre de yayımlamaya başladı. Şubat ayında yapılan incelemelerde, enflasyon beklentilerinin cinsiyet, yaş, gelir ve eğitim durumlarına göre sınırlı farklılıklar gösterdiği belirlendi. Ayrıca, katılımcılara yatırım yapabilecekleri nakit varlıkları için hangi yatırım aracını tercih edecekleri soruldu. Sonuçlar, hanehalkının geleneksel yatırım araçlarına yönelme eğiliminde olduğunu ortaya koydu.
Hanehalkı Beklenti Anketi, Türkiye’ye özgü bir yaklaşım ile hanehalkının beklentilerini daha kapsamlı bir şekilde ölçme imkanı sunuyor. Bu yeni uygulama, 2026 Ocak itibarıyla Sektörel Enflasyon Beklentileri’nde hanehalkı beklentilerinin temsilinde kullanılmaya başlandı. Para politikasındaki sıkı duruşun ve dezenflasyon sürecinin devam etmesiyle birlikte hanehalkının enflasyon beklentilerindeki iyileşmenin sürmesi bekleniyor.
