İklim Değişikliği Uykusuzluğu Artırıyor: Adana Zirvede
İklim değişikliği, dünya genelinde uyku kaybını artırıyor. Adana, Türkiye’de en fazla etkilenen şehir olarak öne çıkıyor.
Dünya genelinde 1,338 şehirde yapılan bir araştırma, iklim değişikliğiyle bağlantılı yüksek sıcaklıkların neden olduğu uyku kaybının, 1970’lerin başından bu yana neredeyse her şehirde iki katına çıktığını ortaya koydu. Climate Central tarafından gerçekleştirilen bu çalışma, iklim değişikliğinin etkileriyle ilgili önemli veriler sunuyor.
Son beş yıl içinde, ortalama bir birey, yılda yaklaşık 56 saat uyku kaybı yaşadı. Bu kaybın %10’dan fazlası, iklim değişikliği kaynaklı sıcaklık artışlarına atfediliyor. Araştırma, iklim değişikliği nedeniyle kaybedilen uyku saatlerini sayısal olarak ortaya koyan ilk çalışma olma özelliğini taşıyor. Kaliteli uyku, insan sağlığı için kritik bir öneme sahipken, iklim değişikliği, gece sıcaklıklarını artırarak uyku kalitesini olumsuz etkiliyor ve bu durum, çeşitli fiziksel ve ruhsal sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
2020-2025 döneminde, iklim değişikliği nedeniyle en fazla uyku kaybı Orta Doğu’daki şehirlerde yaşandı. Suudi Arabistan, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde, gece sıcaklıklarının artmasıyla birlikte, yıllık 55 ila 87 saat arasında uyku kaybı gözlemlendi. Bu kaybın 12 ila 16 saati, iklim değişikliğine bağlı olarak gerçekleşti.
Türkiye’den 15 şehrin incelendiği çalışmada, Adana, iklim değişikliği nedeniyle en fazla uyku kaybı yaşayan il olarak öne çıktı. 1970-1975 yılları arasında Adana’da ortalama 40 saat uyku kaybı yaşanırken, 2020-2025 döneminde bu rakam 48 saate yükseldi. Bu kaybın %14’ü, yani 7 saat, iklim değişikliği kaynaklı olarak belirlendi. Gaziantep ve Mersin, 6 saat kayıpla ikinci sırada yer alırken, Antalya, Diyarbakır, Konya ve Malatya 5 saat kayıpla takip etti.
Yüksek gece sıcaklıklarının tehlikeleri arasında, vücudun serinlemesini engellemesi ve gündüz sıcaklıklarının ardından toparlanmayı zorlaştırması yer alıyor. Bu durum, felç, kardiyovasküler hastalıklar ve ölüm riskini artırıyor. Sıcak geceler, uyku kalitesini bozarak, fiziksel ve ruhsal sağlık sorunlarına yol açarken, bilişsel işlevleri ve çocukların beyin gelişimini olumsuz etkiliyor. Kısa ve kalitesiz uyku, yaşam süresini kısaltmakla kalmayıp, kaza ve yaralanma risklerini de artırıyor. Özellikle bebekler, yaşlılar ve hamile kadınlar gibi hassas gruplar, yüksek sıcaklıklardan daha fazla etkileniyor.
Yüksek gece sıcaklıklarının etkileri, ülkeler arasında ve içinde farklılıklar gösteriyor. Düşük gelirli vatandaşlar, konut kalitesi ve soğutma sistemlerine erişim eksiklikleri nedeniyle daha fazla risk altında kalıyor. İklim değişikliği nedeniyle dünya ısınırken, gece sıcaklıkları gündüz sıcaklıklarından daha hızlı bir artış gösteriyor. 2025 yılında, Orta Doğu’daki şehirlerde en düşük sıcaklıkların 36 dereceye kadar ulaştığı rekorlar kırılması bekleniyor.
