Hürmüz Boğazı’ndan Geçiş İzni Alan Yabancı Gemiler Artıyor

İran, Hürmüz Boğazı’ndan geçiş izni verdiği belirli yabancı gemilerle küresel enerji fiyatlarını baskı altında tutmayı hedefliyor. Ancak, bu izinlerin hangi koşullarda verildiği henüz netlik kazanmış değil.

Boğazdaki gemi trafiği, savaş öncesi seviyelerin oldukça altında kalmaya devam ediyor. Körfez bölgesinde, 25 petrol tankeri de dahil olmak üzere yaklaşık 1.100 gemi beklemekte. Wall Street Journal’ın haberine göre, Pakistan bayrağı taşıyan bir ham petrol tankeri olan Karachi, konumunu paylaşarak Hürmüz Boğazı’ndan geçti. MarineTraffic verilerine göre, bu geçişi gerçekleştiren ilk İran dışı gemi oldu.

Orta büyüklükteki Karachi, Abu Dabi ham petrolü taşıyarak, Basra Körfezi’nde önemli bir petrol ve gaz işleme merkezi olan Das Adası’ndan hareket etti. Denizcilik analistleri, bu geçişin İran’ın müzakere edilmiş güvenli seferler kapsamında bazı yabancı petrol yüklerine geçiş izni verdiğini gösterdiğini belirtiyor.

United Against Nuclear Iran’da kıdemli araştırma analisti olan Jemima Shelley, “Gemi, uluslararası sulardan ziyade İran sularından geçti. Bu, İran yönetiminden geçiş izni almış olabileceğini gösteriyor. Bu durum, önümüzdeki dönemde dikkat edilmesi gereken bir gelişme” dedi. Shelley, şimdiye kadar geçen gemilerin çoğunun İran’ın “karanlık filosu”na ait olduğunu, ancak rejimin artık diğer tankerlerin geçişine izin vermeye başladığını ifade etti. Hangi gemilerin geçiş izni alabileceği ise henüz belirsizliğini koruyor.

Basra Körfezi’nden Hindistan ve Çin’e giden petrol miktarının artması, ABD ve diğer üreticilerden gelen variller için rekabeti azaltıyor. Bu durum, petrol fiyatlarının düşmesine yol açabilir. Hafta sonu, Hindistanlı bakanlar, Tahran ile yapılan görüşmeler sonrasında sıvılaştırılmış petrol gazı taşıyan iki tankerin boğazdan geçmesini memnuniyetle karşıladı. Tankerlerden biri olan Shivalik, MarineTraffic verilerine göre pazartesi günü Hindistan’ın Gujarat eyaletindeki Mundra Limanı’na ulaştı.

İki Hint LPG tankerinin güvenli geçişi, Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan arasındaki telefon görüşmesinin ardından gerçekleşti. Bu görüşme, İran tarafından düzenlenen charter uçuşuyla 140’tan fazla İran vatandaşının Hindistan’a dönmesine yardımcı olunduğu bir dönemde gerçekleşti.

Kpler adlı gemi takip firmasına göre, savaşın ikinci gününden pazar gününe kadar 17 petrol yüklü tanker boğazdan geçti. Bunların yedisi İran bayrağı taşıyor ve Tahran’ın ham petrolünü taşıdığı düşünülüyor. Ancak bu gemilerin varış noktaları belirsiz. Çin, İran’ın yaptırımlara tabi petrolünün çoğunu satın alıyor. Hong Kong merkezli Associated Maritime tarafından yönetilen bu 17 tankerden yalnızca biri Avrupa’ya doğru ilerliyor. Denizcilik analistlerine göre, bazı gemilerin geçişine izin verilirken, bu gemilerin varış noktalarını “China owner” veya “All China crew” gibi ifadelerle duyurması dikkat çekiyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nın açılması için deniz kuvvetleri eşliği sözü verdi. Trump, yönetimin bu hafta gemilere eşlik edecek bir koalisyonu duyurmayı planladığını belirtti. Ancak Avustralya ve Japonya gibi ülkeler, boğaza savaş gemisi göndermeyi düşünmediklerini açıkladı. Avrupalı denizcilik yöneticileri, ABD veya İsrail ile bağı olmayan ve savaşta taraf seçmemiş ülkelere doğru giden gemilerin müzakere edilmiş geçişinin, Orta Doğu fosil yakıtlarının dünya pazarlarına ulaşmasını sağlamanın olası bir yolu olabileceğini ifade etti.

Hürmüz Boğazı’ndan geçen trafik, hala savaş öncesi seviyelerin oldukça altında. Gemi brokerliği şirketi Clarksons’ın araştırma başkanı Stephen Gordon, geçen hafta boğazdan günde ortalama beş geminin geçtiğini, oysa savaş öncesinde bu sayının 125 olduğunu söyledi. Hafta sonunda yalnızca üç petrol tankeri geçiş yaptı; normalde iki günlük bir sürede bu sayı 40 civarında oluyordu.

Gordon’a göre, Körfez’de 250’si petrol tankerleri olmak üzere yaklaşık 1.100 gemi beklemede. Çoğu geminin geri tutulmasının nedeni, ölümcül tehlike algısı. S&P Global Market Intelligence’a göre, bu ay içinde Orta Doğu Körfezi’nde ticari gemilere yönelik iki düzineden fazla saldırı gerçekleşti ve bunların çoğu dökme yük veya konteyner gemileri yerine tankerleri hedef aldı.

S&P Global Market Intelligence Orta Doğu ülke riskleri başkanı Jack Kennedy, “Gemiler için risk algısı şu anda çok yüksek” dedi. ABD ve müttefiklerinin olası eskort desteğine rağmen, bu korumanın boğazdan geçmeyi bekleyen yüzlerce ticari geminin tamamına eşlik etmesi pek olası görünmüyor. Denizcilik istihbarat firması Pole Star Global’de veri ve analitikten sorumlu başkan Saleem Khan, su yolu güvenli hale geldikten sonra bile bu birikimin eritilmesinin haftalar sürebileceğini belirtti.

Denizcilik analistlerine göre, gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine ilişkin rehberlik almak için daha resmi bir sistem kurulup kurulmayacağı henüz belirsiz. Ancak, Yemen’de İran destekli Husilerin geçen yıl Kızıldeniz geçişini nasıl yönettiği, bir örnek teşkil edebilir. 2023’ün sonlarında Husiler, Kızıldeniz’de gemileri hedef almaya başladı ve seçili gemilerin geçişine izin veren bir başvuru sistemi kurdu. Bir mürettebat üyesi ve denizcilik analistlerine göre, gemiler geçişten birkaç gün önce Husilere e-posta göndererek izin talep ediyordu.

KAYNAK: FORBES

LOJİPORT