Irak ve BAE, Hürmüz Boğazı Krizine Yanıt Olarak Boru Hatlarını Genişletiyor
Irak ve BAE, Hürmüz Boğazı’ndaki kriz sonrası petrol sevkiyatını artırmak için alternatif boru hatları projelerine hız veriyor.
Irak ve Birleşik Arap Emirlikleri, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının yarattığı ihracat kaybını telafi etmek için petrol boru hatlarının genişletilmesi yönündeki planlarını hızlandırdı. Irak hükümeti, geçen hafta günlük ham petrol sevkiyatını 220 bin varilden 770 bin varile çıkaracak Irak-Türkiye boru hattı projesinin hızlandırılmasına onay verdi.
Dünya Bankası’nın verilerine göre, petrol sektörü 2025 yılı itibarıyla Irak’ın reel gayri safi yurtiçi hasılasının yüzde 53’ünü oluşturacak. Türkiye’nin Akdeniz’deki Ceyhan limanına uzanan ve Kürdistan üzerinden alternatif bir güzergah sunan bu proje, Irak ekonomisinin Hürmüz Boğazı’na olan bağımlılığını azaltmayı hedefliyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki çatışmalar, Irak’ın petrol ihracatını büyük ölçüde durma noktasına getirdi. Ekonomik istihbarat sağlayıcısı QuantCube Technology’nin CNBC ile paylaştığı verilere göre, savaşın başlamasından bu yana Irak’ın ihracatı neredeyse tamamen durmuş durumda. QuantCube’ın geliştirdiği gösterge, limanlardan ayrılan gemilerin taşıdığı kargo ağırlığını tahmin etmek için net tonaj hacmini ölçüyor. Kıdemli ekonomist Alan Lemangnen, Irak’ın Hürmüz Boğazı üzerinden petrol taşımaya bağımlı olmasının, Birleşik Arap Emirlikleri veya Suudi Arabistan’a kıyasla daha karmaşık bir durum yarattığını belirtti. Irak hükümeti, 16 Mayıs’ta yaptığı açıklamada, savaş öncesinde 93 milyon varil olan Hürmüz Boğazı petrol sevkiyatının nisan ayında 10 milyon varile düştüğünü bildirdi.
Birleşik Arap Emirlikleri ise Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığı aşmak için Fujairah terminaline uzanan yeni Batı-Doğu boru hattının inşasını hızlandırdı. Abu Dabi Veliaht Prensi Şeyh Khaled bin Mohamed bin Zayed Al Nahyan, 15 Mayıs’ta küresel enerji talebini karşılamak amacıyla hattın teslimatının hızlandırılmasını istedi. Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC), 2027’de devreye girecek projeyle petrol ihraç kapasitesini iki katına çıkarmayı planlıyor. Birleşik Arap Emirlikleri’nin diğer terminaller üzerinden de sevkiyat yapabilmesi, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının yarattığı olumsuz etkileri hafifletiyor. Alan Lemangnen, Fujairah terminalinin savaşta hasar görmüş olsa bile Birleşik Arap Emirlikleri’nin büyük miktarda petrol ihraç etme kapasitesine sahip olduğunu vurguladı.
Ancak alternatif enerji hatları, güvenlik riskleriyle karşı karşıya. İran, nisan ayında Suudi Arabistan’ın Basra Körfezi yakınlarındaki işleme tesislerine saldırırken, Fujairah terminalini hedef alan İran İHA’ları da ham petrol yükleme operasyonlarını aksattı. Uluslararası Enerji Ajansı, Suudi Arabistan ve BAE hatlarının toplam günlük kullanılabilir kapasitesini 3,5 ila 5,5 milyon varil arasında tahmin ediyor. Suudi Arabistan, mart ayında kendi hattının günlük 7 milyon varil pompaladığını duyurdu.
Boru hatlarının birden fazla bölgeden geçmesi durumunda uluslararası anlaşmaların gerekliliği, büyük altyapı yatırımları ve zaman gerektiriyor. Mevcut boru hatlarının akışı, savaş öncesinde Hürmüz Boğazı’ndan geçen yaklaşık 20 milyon varil petrol ve türev ürününün oldukça gerisinde kalıyor. Lloyd’s List verilerine göre, deniz yolundaki trafik mayıs ayında İran savaşının en düşük seviyesine geriledi. Körfez’de mahsur kalan gemiler, Tahran’ın onayı olmadan hareket ettiklerinde saldırı riskiyle, İran ile iş birliği yaptıklarında ise ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya kalıyor.
