Isı Stresi: Küresel Sağlık Sorunu Büyüyor

Isı stresinin küresel ölçekte artışı, milyarlarca insanın sağlığını tehdit eden ciddi bir sorun haline gelmiştir. Son zamanlarda yapılan bir araştırma, dünya nüfusunun neredeyse %70’inin yılda en az 90 gün boyunca yoğun ısı stresine maruz kaldığını ve bu oranın 1970’lerde %55 seviyesinde olduğunu ortaya koymuştur.

İklim değişikliği, giderek artan sıklıkta ve kapsamlı olarak incelenen aşırı sıcak hava olaylarına neden olmaktadır. Ancak, bu aşırı sıcaklıkların sonucunda ortaya çıkan ek ısı stresi, henüz tam olarak anlaşılamamıştır. Nature Climate Change dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, bu durumu aydınlatmayı amaçlamaktadır.

Bu araştırma, 1940 yılına kadar uzanan ve küresel bir yeniden analiz veri seti olan ERA5’teki 70 yılı aşkın verileri incelemiştir. Tehlikeli sıcaklıklara insanların ne ölçüde maruz kaldığını tahmin edebilmek için iklim verileri, nüfus verileriyle birleştirilmiştir. Çalışma, gece hissedilen sıcaklıkların gündüz sıcaklıklarından daha hızlı arttığını göstermektedir. Günümüzde dünya nüfusunun %70’inin yılda en az 90 gün boyunca yoğun ısı stresine maruz kalması, ciddi bir endişe kaynağıdır.

Araştırmacılar, son 50 yıl içinde tehlikeli düzeydeki ısı stresinin tüm kıtalarda arttığını tespit etmişlerdir. Bu durum, geçmişte yüksek sıcaklıklara alışık olmayan Avrupa’nın bazı bölgelerinde de gözlemlenmiştir. Özellikle Avrupa’da yaşanan son sıcak hava dalgasının 10 binden fazla ek ölüme yol açtığı bildirilmektedir.

Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nde kıdemli bilim insanı olan Rebecca Emerton, “Isı stresi, dünya genelinde insanların yaşamlarını etkileyen bir durumdur ve artık geleceğe ait bir tehdit olmaktan çıkmıştır” şeklinde değerlendirmelerde bulunmuştur. Aşırı sıcaklar, diğer tüm aşırı hava olaylarından daha fazla insanın ölümüne neden olmaktadır. Çocuklar ve yaşlılar, bu durum karşısında özellikle savunmasızdır. Astım, diyabet ve kalp-damar hastalıkları gibi mevcut sağlık sorunları, aşırı sıcaklarla birleştiğinde ölümcül hale gelebilmektedir.

Nijerya’daki Nasarawa Eyalet Üniversitesi Çevre Enstitüsü Direktörü Nasiru Idris, bu araştırmanın ısı stresinin küresel ölçekte arttığını ve daha fazla insanın tehlikeli koşullara maruz kaldığını gösterdiğini vurgulamış ve “Acil ve adil bir iklim finansmanı sağlanmadıkça aşırı sıcaklara yalnızca uyum sağlayarak çözüm bulmamız mümkün değil” demiştir.

Çalışma dışında bir başka bilim insanı olan Indiana Üniversitesi Dünya Sistemi Bilimcisi Christopher Callahan, araştırmada kullanılan yöntemlerin sağlam ve güvenilir olduğunu belirtmiş, ancak ERA5 veri setine dayanmasının, özellikle kırılganlığın yüksek olduğu ve tarihsel iklim kayıtlarının sınırlı olduğu Küresel Güney’in bazı bölgelerinde aşırı sıcaklıkların olduğundan düşük tahmin edilmesine yol açabileceği konusunda uyarıda bulunmuştur.

Araştırmacılar, hükümetlerin ısı ve sağlık eylem planlarını güçlendirmesi, erken uyarı sistemlerini geliştirmesi ve iklim uyum politikalarında yalnızca hava sıcaklığını değil, ısı stresini de dikkate alması gerektiğini ifade etmişlerdir.