Hürmüz Boğazı Ablukası: ABD’nin Stratejisi ve Petrol Fiyatları Üzerindeki Etkisi
ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik abluka tehdidi, petrol fiyatlarını nasıl etkileyecek? Küresel piyasalardaki belirsizlik artıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yapılan ateşkes görüşmelerinin sonuçsuz kalmasının ardından Hürmüz Boğazı’na abluka uygulanacağını duyurdu. Bu durum, küresel piyasalarda belirsizliği artırarak, petrol fiyatlarının yükselip yükselemeyeceği konusundaki endişeleri de beraberinde getirdi.
Hürmüz Boğazı, İran için ABD ile yürütülen asimetrik savaşta önemli bir stratejik nokta olarak öne çıkıyor. 28 Şubat’tan bu yana ABD ve İsrail’in İran’a yönelik düzenlediği saldırılarda birçok hedefin vurulduğu ve üst düzey isimlerin hayatını kaybettiği bildiriliyor. İran, bu kritik su yolunu fiilen kapatarak, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sini etkileyen bir durum yaratmış durumda.
Trump’ın açıklamaları, küresel piyasalarda belirsizlik yaratırken, geçtiğimiz hafta Washington ile Tahran arasındaki müzakerelerin olumlu sonuçlar doğurabileceği yönünde bir umut doğmuştu. Ancak abluka tehdidinin nasıl uygulanacağına dair sorular gündeme geldi.
Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, ABD Donanması’nın Hürmüz Boğazı’na giren veya çıkan tüm gemilere yönelik bir abluka süreci başlatacağını belirtti. İran’ı “küresel şantaj” yapmakla suçlayan Trump, ABD gemilerine yönelik herhangi bir saldırının sert bir şekilde karşılık bulacağını ifade etti. Ancak bu geniş kapsamlı abluka kısa süre içinde daraltılarak, yalnızca İran limanlarıyla bağlantılı gemileri kapsayacağı açıklandı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ablukanın TSİ 17.00’de yürürlüğe gireceğini duyurdu. Trump, bazı müttefik ülkelerin operasyona destek vermek istediğini belirtse de, Birleşik Krallık’ın katılmayacağı ve Avustralya’nın da böyle bir talep almadığı bilgisi geldi.
Hafta sonu yapılan müzakerelerde Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, önemli bir anlaşmazlık konusu oldu. İran yönetimi, boğaz üzerindeki kontrolünü sürdürmek ve buradan geçen gemilerden ücret talep etme planı önerdi. Ancak Trump ve diğer liderler bu öneriyi, seyir özgürlüğüne aykırı olduğu gerekçesiyle reddetti.
Trump, abluka tehdidinin bir müzakere aracı olarak kullanıldığını savunuyor. Eğer bu strateji başarılı olursa, İran’ın pazarlık gücünün zayıflaması ve Hürmüz Boğazı’nın uluslararası ticarete açılması mümkün olabilir. Bu durum, petrol fiyatlarında bir düşüşe yol açabilir.
ABD ordusunun ablukanın nasıl yürütüleceğine dair henüz net bir bilgi vermediği belirtiliyor. Hangi savaş gemilerinin görev alacağı ve Körfez’deki müttefiklerin operasyona katılıp katılmayacağı belirsizliğini koruyor. Uzmanlar, çevresel felaket riskleri nedeniyle ABD’nin doğrudan müdahale etmesinin düşük bir ihtimal olduğunu ifade ediyor. Bunun yerine, ABD Donanması’nın gemileri rota değiştirmeye zorlamak için tehdit ve uyarı yöntemlerine başvurması bekleniyor.
Hürmüz Boğazı’na yönelik bir ablukanın petrol fiyatları üzerinde yükseltici bir etki yaratabileceği öngörülüyor. Araştırma şirketi ClearView Energy Partners’tan Kevin Book, petrol arzının azalmasının fiyatları yukarı çekebileceğini belirtiyor. Ayrıca, İran veya Husiler tarafından alternatif sevkiyat güzergahlarına yönelik olası misillemelerin de fiyatları artırabileceği ifade ediliyor.
Trump’ın İran petrolü taşıyan gemilere yönelik hedef alması, Tahran’ın önemli gelir kaynaklarından birini kesebilir. Ancak bu durumun kısa vadede küresel arzı daraltarak fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturması da muhtemel. Son günlerde, yaklaşık 100 tanker Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yaptı ve bu sevkiyatların çoğunun Çin ve Hindistan’a giden İran petrolü olduğu bildiriliyor.
Trump’ın açıklamasının ardından ABD ham petrolü yüzde 8 artışla varil başına 104,24 dolara, Brent petrol ise yüzde 7 yükselerek 102,29 dolara ulaştı. Küresel referans olarak kabul edilen Brent petrol fiyatı, Şubat ayı sonundaki savaş öncesi yaklaşık 70 dolar seviyesindeyken, çatışmalar sırasında 119 dolara kadar yükselmişti.
İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’na abluka uygulamak amacıyla yaklaşacak savaş gemilerinin mevcut ateşkesi ihlal etmiş sayılacağını ve buna sert bir şekilde karşılık verileceğini açıkladı. ABD Başkanı Trump ise, İran içindeki hedeflere yönelik saldırıların yeniden başlatılabileceği sinyalini verdi. Olası hedefler arasında füze üretim tesisleri de bulunuyor. Trump yönetimi, barış görüşmelerinde yaşanan çıkmazı aşmak amacıyla askeri operasyonları yeniden devreye almayı değerlendiriyor. Tüm bu gelişmeler, ateşkesin geleceğine dair belirsizliklerin devam ettiğini gösteriyor.
