İran Savaşı: İlk 50 Günde 50 Milyar Dolar Petrol Kayıp
İran savaşı, 50 günde 50 milyar dolarlık petrol kaybına yol açtı. Küresel enerji piyasasında büyük bir daralma yaşandı.
İran’da başlayan savaş, sadece 50 gün içinde dünya genelinde 50 milyar dolarlık bir petrol kaybına yol açtı. Bu kayıp, dünya üzerindeki tüm araçların 11 günlük petrol tüketimine eşdeğer bir miktar.
DW Türkçe’nin Kpler veri şirketinden elde ettiği bilgilere göre, savaşın başlangıcı olan şubat ayından itibaren küresel piyasalardan 500 milyon varilden fazla ham petrol çekildi. Bu durum, tarihsel olarak en büyük enerji arzı kesintisi olarak kaydedildi.
Wood Mackenzie danışmanlık şirketinin baş analisti Iain Mowat, bu miktarın küresel havacılık talebinin 10 hafta boyunca durmasına, dünya üzerindeki tüm araçların 11 gün boyunca yola çıkmamasına veya global ekonominin beş gün boyunca petrol kullanmamasına eşdeğer olduğunu belirtti. Aynı zamanda, bu miktar ABD’nin bir aylık petrol talebine ya da tüm Avrupa’nın bir ayı aşkın petrol ihtiyacına denk geliyor.
Bu kaybın büyüklüğü, ABD ordusunun 2021 yılında paylaştığı verilere göre, yaklaşık altı yıllık yakıt tüketimine veya uluslararası denizcilik sektörünün dört aylık yakıt ihtiyacına karşılık geliyor.
Kpler’in kıdemli ham petrol analisti Johannes Rauball, savaşın başlangıcından bu yana varil başına ortalama 100 dolarlık bir fiyat üzerinden hesaplandığında, kaybedilen petrolün toplamda 50 milyar dolarlık bir gelir kaybına neden olduğunu ifade etti. Bu miktar, Almanya’nın yıllık gayri safi yurt içi hasılasının (GSYİH) yaklaşık yüzde birine veya Letonya ve Estonya gibi küçük ülkelerin toplam GSYİH’sine eşdeğer.
Geçtiğimiz ay Körfez ülkeleri, günlük yaklaşık 8 milyon varil olan ham petrol üretimlerini neredeyse sıfıra indirmek zorunda kaldı. Bu rakam, dünyanın en büyük petrol şirketlerinden Exxon Mobil ve Chevron’un toplam üretimlerine yakın bir seviyede.
Kpler verilerine göre, Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Bahreyn ve Umman’ın jet yakıtı ihracatı, şubat ayında yaklaşık 19,6 milyon varilden mart ve nisan aylarında toplamda yalnızca 4,1 milyon varile düştü. Bu kayıp, New York JFK Havalimanı ile Londra Heathrow arasında yaklaşık 20 bin gidiş-dönüş uçuş gerçekleştirmek için yeterli miktara eşdeğer.
Uzmanlar, bu krizin etkilerinin önümüzdeki aylarda ve yıllarda da hissedilmeye devam edeceğini öngörüyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Lübnan’da varılan ateşkesin ardından Hürmüz Boğazı’nın açıldığını duyurmuştu. Ancak bu rahatlama kısa sürdü; bir gün sonra Tahran, ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını gerekçe göstererek Hürmüz’den geçişleri yeniden durdurdu.
Bu belirsizlik ortamında ülkeler, rezervlerini hızla tüketiyor. Kpler’e göre, küresel petrol stokları Nisan ayında yaklaşık 45 milyon varil azaldı. Mart sonundan bu yana üretim kesintileri toplamda 12 milyon varile ulaştı.
Rauball, Kuveyt ve Irak’taki petrol sahalarının normal üretim seviyelerine dönmesinin dört ila beş ay sürebileceğini ve stok erimesinin yaz boyunca devam edebileceğini belirtti. Ayrıca, Katar’ın LNG tesislerindeki hasarların, bölgedeki enerji altyapısının onarımının yıllar alabileceğine işaret etti.
