Süper El Niño Gelişen Piyasalarda Enflasyonu Tehdit Ediyor

Orta Doğu’daki çatışmalar nedeniyle zaten zor bir dönemden geçen gelişmekte olan ekonomiler, şimdi de gıda fiyatlarını artırma ve ekonomik büyümeyi yavaşlatma potansiyeline sahip güçlü bir El Niño tehdidiyle karşı karşıya. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), Ekim-Aralık döneminde çok güçlü bir El Niño yaşanma olasılığını %81 olarak tahmin ediyor. Bu tahminler doğrultusunda, piyasalar bu hava olayını “süper El Niño” olarak adlandırmaya başladı.

Genellikle her iki ila yedi yılda bir meydana gelen bu hava olayı, Asya’nın bazı bölgelerinde kuraklık, Güney Amerika’nın bazı kesimlerinde ise yoğun yağışlara neden olarak tarımsal üretimi ve gıda arzını tehdit ediyor. Reuters’a göre, hanehalklarının gelirlerinin büyük bir kısmını gıdaya harcaması ve tarımın bu ekonomilerdeki önemli rolü, gelişmekte olan piyasaları özellikle savunmasız hale getiriyor. Bu durum, merkez bankalarının para politikasını daha uzun süre sıkı tutma riskini de beraberinde getiriyor.

Wellington Management’ta sabit getirili menkul kıymetler portföy yöneticisi olan Gillian Edgeworth, “Bu yıla birçok merkez bankasının faiz indirimi için alanı olduğunu düşünerek başladık. Ancak şimdi merkez bankalarının indirimleri durdurduğunu ve hatta bazılarının faiz artırdığını görüyoruz,” diyerek devam etti: “Yılın ikinci yarısında gelişmekte olan piyasalarda hızlı faiz indirimi yaşanan bir dünyaya doğru gittiğimizi düşünmüyorum.”

Hindistan, yıllık muson yağmurlarına büyük ölçüde bağımlı olması nedeniyle, süper El Niño’nun etkilerine en çok maruz kalan ülkelerden biri olarak öne çıkıyor. Ülkenin Meteoroloji Departmanı, yağışların on yıldan uzun bir süredir görülen en düşük seviyede olabileceği konusunda uyarıda bulundu. Bu durum, tarımsal verimliliği tehdit ediyor ve gıda fiyatlarının artmasına yol açabilir. Hindistan, dünyanın en büyük pirinç ihracatçısı ve ikinci en büyük şeker üreticisi konumunda. Ülke, genellikle El Niño dönemlerinde daha büyük gıda stokları sayesinde dirençli olduğunu gösterse de, enflasyonun merkez bankasının %4’lük hedefinin üzerinde olması, analistlerin süper El Niño’nun para politikasını sıkılaştırma zorunluluğu yaratabileceği yönündeki endişelerini artırıyor.

Asya genelinde yüksek enerji ve gübre maliyetleri, dış dengeler ve ekonomik büyüme üzerinde baskı oluşturarak merkez bankalarının para birimlerini istikrara kavuşturma ve enflasyonu kontrol altına alma çabalarını zorlaştırıyor. Filipinler, Endonezya, Kore, Pakistan ve Sri Lanka’daki merkez bankaları bu yıl en az bir kez faiz artırdı. Şiddetli bir El Niño, bölgedeki borçlanma maliyetlerini gelecek yılın başına kadar yüksek tutabilir. Allspring Global Investments hisse senedi portföy yöneticisi Gary Tan, “El Niño, enflasyonun daha kalıcı hale gelmesine yol açacak. Yılın ikinci yarısı için, özellikle de Hindistan, Endonezya, Vietnam ve Tayland gibi El Niño’dan en çok etkilenen Güney Asya ülkelerinde faiz artırımları bekleniyor,” diye belirtti.

Daha zayıf para birimleri, gıda ve enerji fiyatlarının artması durumunda Asya ekonomilerini yüksek ithalat maliyetlerine karşı savunmasız bırakabilir. Endonezya rupiahı ve Hindistan rupisi rekor seviyelere yakın seyrediyor; Tayland bahtı, Güney Kore wonu, Filipinler pesosu ve Sri Lanka rupisi ise bu yıl düşüş eğilimini sürdürüyor.

Latin Amerika’da Kolombiya ve Peru, El Niño’nun etkileri açısından dikkat çeken ülkeler arasında yer alıyor. Kolombiya, ortalamanın altında yağışların gıda arzını ve elektrik fiyatlarını olumsuz etkileyebilmesi nedeniyle El Niño’nun etkilerinden en çok etkilenen Latin Amerika ekonomilerinden biri. Ülkenin hidroelektrik enerjisine olan bağımlılığı, baraj seviyelerini önemli bir enflasyon göstergesi haline getiriyor. Düşük su seviyeleri, daha pahalı enerji üretim kaynaklarının daha fazla kullanılmasına yol açarak elektrik fiyatlarını ve enflasyonu artırabilir. Analistler, şiddetli bir El Niño’nun Kolombiya’nın para politikasını daha uzun süre kısıtlayıcı tutabileceği konusunda uyarıyor. Standard Chartered ekonomisti Dan Pan, “Kolombiya, El Niño’nun etkilerinin tetiklediği daha yüksek gıda ve enerji enflasyonuna en çok maruz kalan ülke. Ülkenin merkez bankası, yüksek petrol fiyatlarının yanı sıra El Niño’nun enflasyonu daha da körüklemesi nedeniyle şu anda en büyük zorlukla karşı karşıya,” dedi. Peru’nun merkez bankası ise, yüksek petrol fiyatları ile El Niño’nun balıkçılık ve tarım üzerindeki etkisini gerekçe göstererek, bu yıl enflasyonun hedefin üzerine çıkabileceği ve büyümenin zarar görebileceği konusunda uyarıda bulundu. Buna karşılık, Arjantin, tahıl üretimini, ihracat gelirlerini ve döviz girişlerini destekleyebilecek daha yüksek yağışlardan faydalanabilir. Brezilya, Meksika ve Şili’deki merkez bankalarının, enflasyon ve büyüme üzerindeki olası etkileri değerlendirirken bekle-gör yaklaşımını benimsemesi bekleniyor.

Afrika genelindeki etkilerin büyük ölçüde değişiklik göstermesi öngörülüyor. Kenya ve Güney Afrika dahil olmak üzere birçok Doğu ve Güney Afrika ekonomisi, tarımsal üretimde hava koşullarına bağlı kesintilere karşı savunmasız durumda. Kuraklık koşulları, gıda arzını zorlayabilir, tarımsal üretimi yavaşlatabilir ve enflasyonu artırabilir. Güney Afrika merkez bankası, El Niño’yu potansiyel bir enflasyon riski olarak sıkça dile getirdi. Gıda fiyatları, son büyük El Niño’nun enflasyonu körüklediği önemli bir kanal olmuştur. El Niño’nun Orta ve Doğu Avrupa üzerindeki etkisi tarihsel olarak sınırlı kalmış olsa da, yatırımcılar bu yıl Polonya, Macaristan ve Romanya’da faiz indirimi beklentilerini sürdürüyor.