Hürmüz’e alternatif hat yeniden petrol akışında
Hürmüz’e alternatif hat düşük kapasiteyle yeniden devreye girdi. Brent petrol 100 doların altında kalırken piyasalar tanker trafiğini izliyor.
Petrol piyasasında son dönemde etkili olan jeopolitik risklerin bir kısmı hafiflerken, fiyatları aşağı çeken en önemli gelişme Suudi Arabistan’dan geldi. Ülkenin doğusundaki üretim sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na bağlayan Doğu-Batı Petrol Boru Hattı yeniden işletmeye alındı. Aynı süreçte Hürmüz Boğazı’ndaki tanker hareketliliğinin toparlanması da piyasadaki endişeleri sınırladı.
Brent petrol yeni işlem gününde 99 dolar civarında seyrederken, ABD tipi ham petrol yaklaşık 90 dolardan alıcı buldu. Geçen hafta 108 doların üzerine çıkan Brent, birkaç gün içinde yaklaşık 10 dolarlık düşüş yaşadı. Suudi Arabistan’daki hattın yeniden açılması, Hürmüz’de deniz trafiğinin artması ve diplomatik girişimlere ilişkin beklentiler, bu geri çekilmede birlikte rol oynadı.
Hürmüz’e alternatif hat sınırlı kapasiteyle çalışıyor
Yaklaşık 1.200 kilometre uzunluğundaki Doğu-Batı Petrol Boru Hattı, Suudi Arabistan’ın doğusundaki petrol üretim merkezlerinden Yanbu’ya uzanıyor. Hat, petrolün Hürmüz Boğazı’ndan geçirilmeden küresel pazarlara ulaştırılmasına olanak sağlıyor.
Savaş öncesinde bu güzergâhtan günde yaklaşık 4 milyon varil petrol taşınıyordu. Boru hattının teorik azami kapasitesi ise yaklaşık 7 milyon varil düzeyinde bulunuyor. Ancak yeniden başlatma işlemi şimdilik düşük kapasiteyle gerçekleştiriliyor.
Yanbu terminalindeki ticari yüklemelerin kademeli olarak başlaması, hattın yalnızca teknik kontrol amacıyla devreye alınmadığına işaret ediyor. İlk kargolardan birinin Çin’e gönderilmek üzere hazırlanması, Asya’daki rafineriler açısından da gelişmenin önemini artırıyor. Körfez’deki riskler nedeniyle son haftalarda bazı tanker rotaları uzamış, buna bağlı olarak navlun giderleri yükselmişti.
Onarımın tamamlanması haftalar sürebilir
Hattın tam kapasiteyle çalışması ise kısa vadede beklenmiyor. Saldırılar sırasında üç pompa istasyonunun hasar gördüğü ve sistemin eski kapasitesine dönmesinin 6 ila 8 hafta alabileceği belirtiliyor. Bu nedenle Yanbu üzerinden yapılacak sevkiyatların yakın zamanda saldırı öncesindeki düzeye ulaşması öngörülmüyor.
Onarım çalışmalarının ilerleme hızı, önümüzdeki haftalarda petrol piyasasının yakından takip edeceği başlıklardan biri olacak. Hattın kapasitesi artırılırken Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin ne ölçüde normalleşeceği de fiyatlamada belirleyici olabilir.
Brent petrolün 100 doların altında kalıcılık sağlayıp sağlayamayacağı Türkiye açısından da önem taşıyor. Diğer koşullar değişmediği takdirde fiyatlardaki düşüş, akaryakıt maliyetleriyle enerji ithalat faturasındaki dış baskının azalmasına katkı verebilir.
Buna karşılık Hürmüz Boğazı’nda yeni bir gerilim yaşanması, Suudi Arabistan’daki onarımın uzaması ya da tanker maliyetlerinin yeniden yükselmesi, Brent petrolü kısa sürede 100 doların üzerine taşıyabilir. Piyasaların odağında, Suudi Arabistan’ın Yanbu üzerinden sevkiyatı ne hızla artıracağı ve Hürmüz’deki deniz trafiğinin normal seviyelere ne ölçüde yaklaşacağı bulunuyor.
