Yapay zekâ diplomasisi: ABD’den Ermenistan’a çip vaadi
Yapay zekâ diplomasisi kapsamında ABD, Ermenistan-Azerbaycan barış sürecini desteklemek için Nvidia çipleri ve büyük veri merkezi projesi önerdi.
Güney Kafkasya’da uzun süredir devam eden Ermenistan-Azerbaycan gerilimini sona erdirmeye çalışan ABD, diplomatik girişimlerinde teknoloji ve yatırımı önemli bir teşvik unsuru olarak kullandı. ABD’li müzakerecilerin, taraflar arasında geçen yıl varılan ön barış anlaşmasını güçlendirmek amacıyla Ermenistan’a Nvidia’nın gelişmiş yapay zekâ çiplerine erişim sözü verdiği bildirildi.
Bu kapsamda Erivan yönetimine sunulan ekonomik imkânların merkezinde, Hrazdan kentinde kurulması planlanan büyük veri merkezi bulunuyor. Çip ihracatına yönelik izinlerin genişletilmesi, Ermenistan’ın barış sürecine bağlılığını artırmayı hedefleyen yapay zekâ diplomasisinin en önemli adımlarından biri oldu.
Hrazdan’daki veri merkezi için 70 bin sunucu planı
Hrazdan’da inşa edilen Firebird veri merkezinin toplam yatırım tutarının 5 milyar doların üzerine çıkması bekleniyor. Projede gelecek yılın sonuna kadar Nvidia’nın Grace Blackwell ve Vera Rubin sunucularından toplam 70 bin adet kullanılması hedefleniyor.
Firebird daha önce yaklaşık 6 bin grafik işlem birimi için ihracat lisansı başvurusunda bulunmuştu. Ön barış anlaşmasının ardından şirketin talebine onay verilirken, Nvidia’nın GB300 adıyla bilinen gelişmiş işlemcilerinden on binlercesinin satışının da önü açıldı. Firebird Üst Yöneticisi Razmig Hovaghimian, uluslararası müşterilerin projeye ilgi göstermesi için güvenli ve istikrarlı bir ortam gerektiğini belirtti.
Erivan teşviki ekonomik kazanım olarak görüyor
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın sözcüsü, Azerbaycan’la barışın hükümetin temel hedeflerinden biri olduğunu söyledi. Sözcü, yarı iletkenler ve yapay zekâ alanındaki anlaşmayı ülke açısından önemli bir ekonomik kazanım olarak değerlendirdi.
ABD’nin Ermenistan’daki eski büyükelçisi Kristina Kvien de Nvidia çiplerine erişimin, görüşmeler sırasında gündeme gelen ekonomik teşviklerin başlıca unsurlarından biri olduğunu ifade etti. Buna karşılık Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in sözcüsü Hikmet Hacıyev, Bakü’nün anlaşmaya ulaşmak için herhangi bir ekonomik teşvike ihtiyaç duymadığını açıkladı.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de şubat ayında Ermenistan’a yaptığı ziyaret sırasında, yüksek performanslı Nvidia çiplerinin satışına ilişkin çeşitli ihracat lisanslarının tanımlandığını duyurmuştu.
Bölgesel ulaşım projesi için 2027 hedefi
ABD’nin planları yalnızca teknoloji yatırımlarıyla sınırlı kalmıyor. Azerbaycan’ı Nahçıvan’a bağlaması öngörülen demir yolu, boru hattı ve kara yolu ağından oluşan “Trump Uluslararası Barış ve Refah Rotası” projesinin inşasına 2027’nin başında başlanması planlanıyor.
Dağlık Karabağ kaynaklı ve 35 yılı aşkın süredir aralıklarla devam eden çatışmalarda yaklaşık 40 bin kişi hayatını kaybetmişti. Trump yönetimi, 2025’in başından itibaren Güney Kafkasya’da kalıcı barışı öncelikli hedeflerinden biri olarak belirleyerek bölgeye diplomatik girişimlerde bulunmuştu.
